शंखरापुर नगरपालीकाको संक्षिप्त परिचय।

५७ बर्ग किलो मिटरमा फैलिएको यस न.पा.को जनगणना अनुसार २८,८७५ जनसंख्या रहेका छन । यसमा बिभिन्न सास्कृतिक धार्मिक धर्मावलम्वीहरु तथा मिश्रित जात जाति जनजातिको वासोवास रहेको छ । यसको सिमा उत्तरमा सिन्धुपाल्चोक÷नुवाकोट जिल्ला पर्दछ भने दक्षिण भक्तपुर÷नगरकोट चागुनारायण पर्दछ । पूर्बमा सिन्धुपाल्चोक काभ्रे र भक्तपुर संगम स्थल पर्छ, पश्चिममा कागेश्वरी मनहरा नगरपालिका पर्दछ । राजधानी बाट करिब १७ किलोमिटर उत्तर पूर्वमा अवस्थित शंखरापुर (साँखु) शहर वा सक्व दे ऐतिहासिक एवं पौराणिक शहर हो । कलिगत सम्बत १८०१ अर्थात ३३ सय बर्ष अगाडि राजा शंखदेवले माता श्री बज्रयोगिनीको निर्देशनमा सात गाउँ मिलाएर हजार घर त्यसमा चाहिने बगैचा, खुला क्षेत्र, चोक, ननी, मन्दिर इनार, धारा, पोखरी आदी राखी दाहिने शंखाकारमा निर्माण गरेका कारण यसलाई शंखरापुर भनिएको हो । तिब्वत संगको ब्यापारिक मार्ग, यसै ठाउँबाट हुने भएकोले इतिहासमा तीब्वत मूनिको देश अर्थात सक्व देः (नेपाल भाषामा तिब्वतलाई) सँ भनिन्छ र क्वय् भनेको मुनि र देः भनेको देश हो । शंखरापुर (साँखु) शहरमा बसोबास गर्नेहरु पूर्णरुपमा नेवार जातिका भएकाले यहाँका भवनहरु, नेवारी शैलीमा निर्माण गरिएको पाइन्छ र चाड पर्व, रितिरिवाज, नेवारी परम्परा र सँस्कृति अनुसार संचालन भै रहेको पाउँछौँ ।

नगरपालिकाको क्षेत्रफल: ५७ वर्गकिलोमिटर
सिमाना
पूर्व :सिन्धुपाल्चोक, काभ्रेपलाञ्चोक र भक्तपुर जिल्ला
पश्चिम :कागेश्वरी मनहरा न.पा.
उत्तर : शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्ज, सिन्धुपाल्चोक जिल्ला
दक्षिण :चाँगुनारायण न.पा. भक्तपुर
शैक्षिक अवस्था तथा कुल साक्षरता प्रतिशत तहगत आधारमा शिक्षित जनसंख्या : २२४५०

जनसंख्या कुल : २८,८७५
महिला : १४,७२७
पुरुष : १४१४८

घरधुरी संख्या
जम्मा घरधुरी संख्या :४८०२
जम्मा घरधुरी मध्ये पिछडिएको वर्गको घरधुरी संख्याः
वस्ती संख्या जम्मा वस्ती संख्याः ३०८
जम्मा वस्ती संख्या मध्ये पिछडिएको वर्गको वस्ती संख्याः २०

नगरपालिकामा लागु प्रमुख कार्यक्रमहरु सरकारी तथा गैरसरकारी क्षेत्रका कार्यक्रम
नगरपालिकाका कार्यक्रमका प्रमुख साझेदार सरोकारवालाहरु सरकारी :
गैर सरकारी : प्रकोप व्यवस्थापन, लुथार्न, क्याप नेपाल, ग्लोवल एक्सन नेपाल, शंखरापुर व्यापार समूह, साँखु बस व्यवसायी संघ र एकिृत श्रोत व्यवस्थापन समिति
नागरिक समाजका निकायहरु :
नगरपालिकामा क्रियाशिल नागरिक समाजका संघसंस्था तथा नगरपालिकाका संरचनाहरुको संख्या वडा नागरिक मञ्च : १५ वटा
नागरिक सचेतना केन्द्र : ६ वटा
वालक्लव तथा नेटवर्क :
आमा समुह :
नगरपालिकास्तरमा तालिम प्राप्त जनशक्ति महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका ः ११६
सुडेनी ः
डाक्टरः...................................., वकिलः.............................., प्राध्यापकः................................, शिक्षकः.............................., स्वास्थ्यकर्मीः..................................., जे.टी.ः..............................., जे.टी.ए.ः..........................., डकर्मीः............................, सिकर्मीःंंंंंंंंं........................, नकर्मीः..............., दर्जीः.................., प्लम्वरः..................., विजुली जडानः.................. ।

प्रमुख पर्यटकिय स्थलहरु
१. जहारसिंपौवा माउन्टेन एण्ड सन राइज भ्यू पोइन्ट
२. झुले शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्ज
३. देउराली प्याराग्लाइडीङ
४. साँखु विशमभरा नगरकोट पैदल यात्रा
५. कात्तिके हिल स्टेशन
६. जंगल पदयात्र सुनटोल
७. विशम्भरा शालिग्राम
८. चापाबोट पेटकाटे चौर नाङले
९. ढुंगानागाउँ शिवमन्दिर नाङले
१०. शिलाढुंगा सामुदायीक वन नाङले
११. मानेगैरो सामुदायिक वन नाङले
१२. सलम्बुदेवी वन क्षेत्र
१३. सेतिदेवी मन्दिर
१४. झोलुङ्गे पुल
१५. मणिचुड
१६. इन्द्रायणी

प्रमुख नदिहरु
१. सालिनदी
२. फेदी नदी
३. हिले खोला
४.दोभान नदी
५.रैले खोला
६. नारायण खोल
७. सिस्ने खोला नाङले
८. ढाँडखोला नाङले
९. जर्के खोला नाङले
१०. गणेसे खोला नाङले
११. मनमत्ता खोला
१२. मनहरा खोल
१३. महादेव खोला
१४. मेश खोला
१५. अशःखुसी खोला
१६. लमदुःखुसी खोला
१७. गडगडे खोला

प्रमुख सार्वजनिक ताल तथा पोखरीहरु
१. हिले पोखरी बोजेनी
२. मणिचुड पोखरी मणिचुड
३. वैरमहादेव पोखरी फेदी
४. पुखुलाछी पोखरी
५. भौध्वखा पोखरी
६. पल पोखरी
७. ज्यातिलिङ्गेश्वर महादेव पोखरी

प्रमुख धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरु
१. बज्रयोगिनी मन्दिर घुमारीचोक
२. साम्तेन क्ष्योइलिङ्ग गुम्वा बोजेनी
३. नारायणथान मन्दिर बोजेनी
४ शालिनदी तीर्थस्थल साँखु
५. विशमभरा नारायण मन्दिर
६. इन्द्रायणी वन तथा मन्दिर
७. ज्योर्तिलिंगेश्वर, साँखु
८. मुरलीधर नारायण मन्दिर
९. सेतिदेवी मन्दिर पालवारी
१०. नारायण मन्दिर साँखु
११. देविस्थान पलवारी
१२. कुण्डेश्वर मन्दिर नाङले
१३. भुमिडाँडा भुमिथान नाङले
१४. सिङ्गारे पौवा महादेव थान नाङले
१५. विन्ध्यावासिनी मन्दिर
१६. गोरखकाली मन्दिर
१७. पञ्चकन्या मन्दिर
१८. राम मन्दिर
१९. कालिदेवि मन्दिर
२०. धुँल्ला गणेश
२१. भिमसेन थान
२२. माधव नारायण मन्दिर
२३. रामझोपडी मन्दिर
२४. राधाकृष्ण मन्दिर
२५. महालक्ष्मी हरिहर मन्दिर
२६. राजदरवार कोट
२७. भौःधः
२८. नासःधःदेष्ट